Preview – Vooruit blik

Op zaterdag 12 mei was de Preview van Yellow Fellow Leidschendam. Niet de formele opening – want die is in september – maar een vooruit-blik in een mogelijke toekomst. Nu ben ik gefascineerd door het concept preview. Wat houdt dat in? Wat kan het je vertellen over ‘de toekomst’, als dat al mogelijk is? En wat is de betekenis voor YFiL?

Een preview of trailer is een ‘beoordeling van een product dat nog niet voor iedereen verkrijgbaar is’. Zo bekeken geeft het de preview een spannende, unieke en zelfs wat geheimzinnige connotatie. En past het ook in de Yellow Fellow filosofie. Via een onverwachte ontmoeting met –of bij – een uniek kunstwerk komen tot kruisbestuiving en ongekend anders denken. Eigenlijk een vooruitblik waar je sneller van wilt gaan lopen. Wat dan nog te doen met het eerste woord van deze omschrijving: ‘beoordeling’? Langs welke ‘meetlat’ kan je deze YFL Preview beoordelen? Waarop beoordeel je een kunst-kruisbestuivings-initiatief? En door wie: genodigden, publiek, critici, pers, eigen organisatie? Iedereen kijkt en beoordeeld verschillend. De eerste reacties van dit select gezelschap waren in ieder geval zeer positief. Wat voor betekenis kan je hier aan geven, voor de toekomst YFiL?

Een preview in de betekenis van een proto-type, een oefenvoorbeeld, is een setting waarmee ‘optredende krachten, de werking of passing van onderdelen wordt getest en de productie wordt voorbereid.’ Een meer bedrijfskundig perspectief gericht op efficiëntie verbeteringen en perfectie. Ik denk dan bijvoorbeeld aan een concert in het Concertgebouw dat verloopt volgens protocollen, procedures en operationele en artistieke perfectie, waarbij ieder kuchje al afbreuk doet aan de beleving. Ik hoeverre is dit bedrijfskundig perspectief een vooruitblik voor YFiL? Wanneer is ‘operationele excellentie’ het leidend organisatieprincipe? En wanneer vooral niet? Ik denk aan het moment bij de formele presentaties van YFiL – geheel vastgelegd in een strak draaiboek- waarbij Errit van der Velde spontaan publiekelijk in het zonnetje (bloemetje) werd gezet vanwege het uitkomen van zijn boek ‘Perspectieven’ op deze dag. Niet gepland, geheel spontaan, geïmproviseerd, en zoekend, logistiek in de war en daarmee mogelijk juist weer mooi. Omdat het uit het hart en de ‘oneindige creatieve geest’ kwam.

Een preview in de betekenis van een generale repetitie: een laatste volledige repetitie vóór een uitvoering in kostuum met belichting en decors. Meestal ook zonder publiek erbij, maar in dit geval kan je de genodigden zien als onderdeel van het experiment: kruisbestuiving kan alleen gebeuren wanneer er wisselende contacten zijn in het publiek. Wat te doen met het oude gezegde: ‘Een slechte generale belooft een goede première’? Terugkijkend naar 12 mei denk ik dat YFiL het kruisbestuiven nog meer vorm en ‘lichte sturing of facilitering’ kan geven, zodat het onderscheid tussen netwerken, borrelen en het beoogde kruisbestuiven meer evident lijkt. Als we dan maar niet het kind met het badwater weggooien…

Een preview vanuit het perspectief van een pilot. Een woord dat ik regelmatig ben tegengekomen in mijn werk en sinds nu (lang leve Google) pas begrijp hoe het is samengesteld: ‘Programmed Inquiry Learning Or Teaching’. Dus een vooropgezet, gepland (geprogrammeerd) onderzoek naar leren en onderwijzen. Meestal gebruikt voor de eerste proefaflevering van een serie. Specifiek in de trainingswereld voor de eerste groep of eerste uitvoering van een nieuwe leergang. In de praktijk blijkt dat de ‘kritische ik’ van de betrokkenen zich meer focust op het oordelen dan op het leren. Ik zie vaak een opvallend fanatisme ontstaan om het onderste uit de pan te bekritiseren en het eigen leren maar even te vergeten. De voorkeur voor het post moderne ‘Appreciative Inquiry’ (waarderend onderzoek) is een aanpak voor een (verander)proces waarbij mensen ‘samen onderzoeken wat er werkt in plaats van wat er verkeerd gaat.’ Dit laatste sluit ook weer meer aan bij de YF filosofie. En op 12 mei hebben we kunnen zien dat met een losse organisatievorm en hardwerkende vrijwilligers die iets moois willen, een zeer hoogwaardige en ‘typisch YF’ bijeenkomst is ontstaan. Iets werkt dus goed. Het is interessant te onderzoeken, wat ‘het’ is, dat zo werkt.

Tenslotte denk ik aan aan een Preview vanuit het perspectief van de eerste indruk(ken) van al die bezoekers. Roos Vonk, hoogleraar Sociale Psychologie, heeft onderzoek gedaan naar het fenomeen ‘de eerste indruk’. “We vormen ons razendsnel indrukken over anderen: wie is goed, wie is fout. Dat zit ingebakken in ons brein. Om te overleven moet je snel reageren. Er zijn maar twee soorten dieren, “the quick and the dead”. Ons oerinstinct oordeelt dus snel. Ook al zeggen we graag dat we afgaan op de innerlijke schoonheid, volgens Vonk is ‘mooi van buiten’ sturend (en gelukkig ook beïnvloedbaar) bij het eerste oordeel en is er redelijk veel consensus binnen een cultuur over wat mooi of lelijk is. De vraag is of een eerste indruk alleen opgaat voor mensen, of ook voor gebouwen, kunst en/of kruisbestuiving? En als dat zo zou zijn, waar wordt dan opgelet? Wat geeft de eerste indruk bij de YF-bezoeker? De ruimte, de kunstwerken, de atmosfeer, de workhops, de mensen, alles tegelijkertijd?

Als je bij binnenkomst in YFiL recht vooruit kijkt bevangt Daniela Presta je met “Hecho en Holanda. Cuatro costados”, dat zij gemaakt heeft op de zolder van Jan Verhoeven in Woudrichem, terwijl zij genoot van het mooie waterlandschap en tegelijkertijd ook een sterk verlangen had naar haar familie in Buenos Aires. Al het materiaal dat ze in haar collage gebruikte kwam dan ook van haar familie. Een werk vanuit verlangen, liefde en genieten. Mijn eerste indruk van dit kunstwerk was onbeschrijflijk, positief…en hebberig (ik wil meer zien, en hebben).
Wanneer je bij binnenkomst naar links kijkt wordt je overvallen door een waterval aan kleuren (‘June 53’ van Ernest Brigss), omringd door glas in lood reflecties van de ramen. Als een soort Christusbeeld pontificaal opgehangen op de centrale, ronde muur. Voor mij fascinerend om te zien en ervaren hoe de ruimte (kerkgebouw) ook meespeelt en zich mengt in mijn eerste indruk van zo’n kunstwerk. Gelukkig hoorde ik ook tegengeluiden om me heen (nou nou, wat zou de kunstenaar er wel niet van zeggen als hij ziet dat het licht invloed heeft op zijn werk…).

Volgens Vonk is al wat daarna komt een afgeleide van de eerste indruk. Afgaande op de positieve geluiden kunnen we rooskleurig vooruit kijken.

13 mei 2012
Caroline van der Linden

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: