Kruis-bestuiven

Morgen opent Yellow Fellow Leidschendam haar deuren. De Preview voor wat komen gaat. Een amuse voor de komende twee jaar. Meteen al tasty en toch ook niet af. Voel je uitgenodigd om te proeven: kijken naar kunst, vragen stellen die het kijken weer verdiepen, verbindingen leggen tussen mensen en beelden, kruisbestuiven van abstracties en gevoelens.

Kruis-bestuiven. In een voormalige kerk. Met kunst waar soms het kruis als symbool ook weer terug komt. Ik denk bijvoorbeeld aan werken van Erik van der Grijn. Het kruis, als oersymbool dat aan de basis ligt van nieuwe activiteiten en ontmoetingen. Dat vast en zeker weer een nieuwe betekenis gaat krijgen in YFiL

Kruisbestuiven. Allogamie en xenogamie. Waarbij het stuifmeel van de ene bloem wordt geleverd aan een zelfde, of aan een andere plant. ‘Bestuiving kan leiden tot bevruchting, maar dat hoeft niet’. Gelukkig maar, dat stelt me weer gerust. Dus een ieder kan gewoon binnen wandelen, en bestoven worden. De kans op succesvolle bevruchting en/of voortplanting heeft met vele factoren te maken.

Nu weet ik dat YFiL inzet op die xenogamische bestuiving, op de mogelijkheid tot het ontwikkelen van nieuwe bloemen en rassen (lees: gedachtes, ideeën, keuzes). Vanuit de biologie naar creatief denken en 6 ‘grondregels’ om te komen tot creativiteit: freewheelen, kwantiteit boven kwaliteit, kruisbestuiven, uitstel van elk oordeel, noteren en luisteren.

Bij kruisbestuiven, de basis voor alle andere creatieve technieken, maak je gebruik van de specifieke kenmerken van het ene idee om tot een volgend idee te komen. Zwart doet aan wit denken, maar als je verder doordenkt wellicht aan somberheid of de dood . Kruis-bestuiven kan via contrasten (paars en geel), via samenhangen (zee en land), via overeenkomsten en associaties (kerk en kruis).
Goed luisteren (en echt horen), goed kijken (en echt zien) helpt bij kruisbestuiven en bij het openstaan voor diepere, emotionele betekenislagen. Wat weer werkt als je kruisbestuift met kunst.

Kunst als bron voor onderzoek.
Kunst als bron voor zelfonderzoek.
Kunst als middel voor kruisbestuiving

Tom Barone en Elliot Eisner schrijven over op kunst gebaseerd onderzoek (Art Based Research, 2012) met name bij de sociale wetenschappen. ‘Art based research is an effort to utilize the forms of thinking and forms of representation that the arts provide as means through which the world can be better understood and through such understanding comes the enlargement of mind.’

Via de kunst en de kruisbestuiving komen tot een beter begrip van de wereld om ons heen, en een vergroting van de geest. Ik vermoed dat we dit onszelf en anderen ook toewensen, in een tijd waarin complexe, mondiale vraagstukken niet meer met de ‘geest van nu’ oplosbaar lijken.

Barone en Eisner stellen zichzelf de vraag waarom kunst (the arts) niet gebruikt kan worden ‘as a way of promoting understanding, of diversifying perspective, of securing insight? In other words: why not recognize their epistomological potential?’

Een pleidooi van de schrijvers om kunst in te zetten bij kennisleer, bij het onderzoeken van vragen als: wat kan ik weten? En hoe verhoudt mijn weten zich tot waarheid en geloof?
Ga ik uit van een objectieve werkelijkheid, of een subjectieve, geconstrueerde werkelijkheid? Hoe verhoudt zich weten, kennen, een mening hebben en de wereld tot elkaar? Is mijn gevoel of zintuiglijkheid mijn bron voor weten, of is mijn verstand de bron van mijn weten?
En wat voor rol kan kunst spelen, in mijn weten?

Arts based research is een proces dat gebruik maakt van de expressieve kwaliteiten van vorm om een betekenis te geven. De vorm, bijvoorbeeld een bepaald kunstwerk of een film, kan een taal bezitten – naast de gesproken of geschreven taal – waarmee ideeën en kwaliteiten zichtbaar worden gemaakt. ‘…the expressive qualities of an artistically crafted form can come to express meaning and significance’.

De schrijvers stellen ook dat bijvoorbeeld een film niet alleen een kunstwerk representeert, maar ook een poging is om significante vragen aan de orde te stellen over het thema van het werk. Het werk kan vragen oproepen over belangrijke sociale issues, uit het verleden, in het heden of de toekomst. Bijvoorbeeld: Hoe is het om als gelovige in een kunst-kerk te zijn? In hoeverre beïnvloedt geloven het waarderen van kunst?

Vorm onthult betekenis.

Ik kijk nu naar het witte kruis van Erik van de Grijn dat in mijn kamer hangt. Ik ben bevoorrecht dat ik dit kunstwerk even mag lenen van Jan Verhoeven, de verzamelaar en oprichter van Yellow Fellow. Van de Grijn, die ook wel de bijnaam ‘yellow fellow’ heeft, omdat hij graag met zijn kleur geel schildert, heeft ook iets met kruizen. In vele vormen en kleuren.

Het witte kruis.
In een groot zwart vlak
Met links in de kant een aanwezige gele stip.
Waardoor het hele werk in balans komt.

Voor mij roept het vragen op over de oneindige mogelijkheden, de oneindige vormen en betekenissen van het oersymbool het kruis. En over de eenvoud van balans.

Vanuit het katholieke geloof staat het kruis voor mij voor boetedoen, vernedering, pijniging, opoffering, schuld. Als kind al had ik moeite om te kijken naar het kruis, met of zonder een Jezusfiguur. Ik voelde me er gewoon niet lekker bij. Ik keek liever naar het Maria beeld. Tegelijkertijd staat dezelfde Jezus symbool voor het licht (goedheid) in de wereld. Voor het licht in de duisternis. Licht en duisternis hebben geen betekenis zonder elkaar. Dit witte kruis was nooit zo mooi zichtbaar geweest, zonder de prachtige zwartheid van van de Grijn.

En dit is toch weer een gekke ervaring. Dit kunstwerk hangt toch al een tijdje in mijn kamer. Door er nu weer even echt naar te kijken, raakt het een diepere, emotionele (bijna spirituele) laag in me. Ik heb het gevoel dat ik er niet meer anders naar kan kijken. Maf hoor.

Ik wens dat iedereen toe die vanaf morgen Yellow Fellow Leidschendam binnenloopt 😉

Amsterdam, 11 mei 2012
Caroline van der Linden

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: